Köxüz sayfasını ziyaret eden, sol sütunun üstünde “Kullanıcı girişi” diye bir menü bölümü görür. Eğer üye ise adını ve şifresini yazarak siteye girebilir. Üye değil ise ve olmak istemiyorsa, sitedeki bütün yazıları üye olmadan da elbet okuyabilir ve izleyebilir. Ama örneğin onlara yorum yazamaz veya tartışmalara katılamaz ve sitede görüşlerini ifade edemez.

Ziyaretçi eğer üye olmak isterse “yeni bir hesap yarat” sözlerini tıklamalı. Açılan pencerede kendisinden bir kullanıcı adı ve geçerli bir e-mail adresi istenir. Bunları doldurup onayladığında bir kaç saniye içinde mail adresine otomatik olarak yaratılmış bir şifre ve nasıl gireceğine ilişkin bir link gelir. Buradan siteye verilen şifreyle girince ilk yapması gereken şifreyi kendi istediği bir şifreyle değiştirmektir. Bundan sonra ismi ve kendi şifresi ile her zaman siteye girip, yazılara yorum yapabilir, forumlara yazı yazabilir ve otomatik olarak her üye için açılan bloğa yazabilir, haber yazabilir ve link yollayabilir.

Üye veya yazar olarak siteye girildiğinde, menünün birden değiştiği görülür. Bu sefer sol üstte, “Bir içerik oluştur” diye yeni bir menü ve “Select one” (Birini seç) diye küçük bir pencere görülür.

Onun altında üye kendi adını görecektir. Adının altında kendisine has özel menü yer alır. Bu menüde tekrar “İçerik yarat” maddesi vardır. Aslında bu “Bir İçerik Oluştur” ile aynıdır, sadece birinde orta sayfada alt menü açılır;  diğerinde pencerenin kenarındaki oka dokunulunca katkıda bulunulabilecek içerik çeşitlerinin listesi görülür.

Onun altında “Ağ Günlüğüm” menüsü görülür. Bu “blog” un diğer adıdır. Buraya vurduğunuzda kendi günlüğünüze gelirsiniz. Ve oradan günlüğünüze yeni bir yazı yazabilirsiniz.

Yine soldaki menüde, adınızın altında “Köxüz’e Mektup Yaz” diye bir menü ögesi daha vardır. Bunu tıkladığınızda konu ve metinden oluşan bir mektup şablonu çıkar. Mektup yazabilirsiniz. Hatta eğer yazı yayınlamayı beceremiyorsanız yazınızı bu mektupla bile yollayabilirsiniz. Onu redaktör arkadaşlarımız sizin için yayınlarlar.

Onun altında “Hesabım” menü ögesi görülür. Oradan da hesabınızı düzenleyebilirsiniz. Örneğin şifrenizi, adresinizi vs. değiştirebilirsiniz.

Onun altında “Çalışma Alanım” menü ögesi vardır. Bunu tıkadığınızda, “Ağ Günlüğüm”den farklı olarak, siteye yolladığınız her şeyi görürsünüz. Örneğin bir resim, bir haber, bir link, bir müzik parçası, bir video (Bunların bir kısmı (video, müzik) henüz aktif değil. Yakında onlar da olabilecek.) vs. yollamış olabilirsiniz. Bütün bu farklı türden içeriklerinizi toplu halde “çalışma alanım”da görebilir ve isterseniz yeni versiyonlarını oluşturabilir ve düzeltmeler yapabilirsiniz.

En altta da “Çıkış” var oraya basarak, üye olarak siteden çıkabilirsiniz. Karşınıza normal ilk geldiğinizde karşılaştığınız sayfa çıkar.

Bunlar üye veya yazar olarak girenin özel menüsünde olanlar. Tabii bütün diğer menüler de aynen geçerliliğini korurlar.

Yazı yazmaya gelince, “Bir içerik yarat” veya “Bir içerik oluştur” menü ögelerini tıkladığınızda, normal üyeler için şu içerik türleri görülür: “Blog veya not defteri”, “Foruma yazı” “Linkler”, “Haber”. Elbette yazılara yorum da yazabilirsiniz, ama bu her yazının altında “Yeni yorum ekle” linki üzerinden yazılabildiğinden menüde görülmez.

*

Yazıların nasıl yazılacağına gelince.

Genellikle insanlar yazılarını Word veya benzeri bir programla yazmış oluyorlar. Bazen de internette bir sayfadan kopyalama yapıştır yaparak örneğin yazılarına bir alıntı ekliyorlar vs..

Bunlar, görülmez ama aslında bir çok, görünmeyen, biçimlenmeye ilişkin bilgiyle doludurlar ve bu bilgiler yazının şeklini bozarlar. Bu nedenle bütün bunları yok eden, yazıyı bu pisliklerden temizleyen ve sitede kullanılabilir hale getirip, onu sitenin kendi standartlarına göre şekillendirme olanağı sağlayan bir yazıcı kullanılmaktadır.

Elbette Word gibi bir çok formatlama imkanı olan yazıcılar da var, ama bunlar sadece özel durumlar ve bu işten anlayan redaktörler tarafından kullanılabilirler. Bu nedenle normal üyeler için bunu aktive etmedik. Zaten normal yazıların çoğu için yeterlidir.

Elbette örneğin bir çok dipnotları olan yazılar için bu tür yazıcı kullanmak gerekir. Böyle yazıları, ya gerçekten bu araçları kullanabilen üyeler yetkilendirilerek kendileri koyabilirler ya da sitenin redaktörleri ve yöneticileri bu işi üyeler adına yaparlar.

Yazı yazmakta dikkat edilecek noktalara gelince.

Bir Word Programı ile yazı yazarken şunlara dikkat etmek, herkesin işini kolaylaştırır.

1)      Başlığı asla büyük harflerle yazmayın. Küçük harflerle ve kelimelerin baş harfleri büyük olarak yazın. (Örneğin BU BİR BAŞLIKTIR şeklinde değil Bu Bir Başlıktır şeklinde.)

2)      Başlıktan sonra, yazı metninden önce yazar ismi, tarih vs. gibi bilgiler koymayın. Bunları yazının en altına koyun. Başlıktan sonra doğrudan yazının kendisi başlasın.

Bu niçin önemlidir internet yayıncılığında?

Başta isim ve tarih olduğu takdirde ve yazınızı öyle kopyalayıp yazı metni yollama yerine yapıştırdığınızda, yazının ilk bir kaç satırından yazının girişini alıntılayıp ana sayfada okuyucuya otomatik olarak sunan site programı, sizin adınızı ve tarihi almış olacaktır. Ama bunlar zaten yazının internette yayınlanan başlığında otomatik olarak program tarafından koyulmaktadırlar. Bu nedenle o zaman yazar adı ve tarih tekrarlanmış ama yzınızın baylangıç satırları alıntılanamamış olacaktır.

Yazınıza yazarken nokta ve virgül gibi bütün noktalama işaretlerinden sonra daima bir boşluk bırakın. Hemen ikinci kelimeye veya cümleye geçmeyin. (Örneğin “Ahmet,Mehmet,Hasan birlikte yemek yedi.Biz onlara bakarak su içtik.” Şeklinde değil “Ahmet, Mehmet, Hasan birlikte yemek yedi. Biz onlara bakarak su içtik.” Şeklinde.)

3)      “Dahi” anlamına gelen “de”, “da” eklerini ve soru eki olan “mi”, “mı” gibi sözcükleri daima ayrı yazın. (Örneğin “Hasanda Hüseyinde varmıydı?” şeklinde değil, “Hasan’da Hüseyin de var mıydı?” şeklinde)

4)      Asla paragraf başlarında boşluk tuşuna basarak paragrafı içe geçirmeyin. Bilgisayar daktilo değildir. Gerekirse program bunu kendisi yapar: Aksi takdirde bunları düzeltmek epey zaman ve enerji kaybına yol açmaktadır.

5)      Her paragraftan sonra sadece bir kere yeni paragraf tuşuna basın. İki veya üç aralık yapmayın.

Bunlara dikkat ederek yazınızı yazarsanız, hem sizin hem teknik redaksiyon bakanların hem de okuyucuların işi kolaylaşır ve sitedeki yazılar düzgün ve okunuşu kolay ve güzel bir şekilde görülür.

*

Bu vesileyle bir noktaya daha dikkati çekelim. Word ile bir yazı yazdığınızda, onu doc (doküman) olarak emniyete almayın, rtf (rich text format) emniyete alın (save edin).

Neden?

Çünkü Word’un çeşitli versiyonları var. Dokümanı yolladığınız birisi sizden daha eski bir versiyonu kullanıyorsa sizin yolladığınızı açamaz ve göremez.  Bunun için her türlü sistemin tanıdığı, temel özelliklere sahip format rtf’dir.

Ayrıca, Word’un yeni versiyonlarında pratik olarak bir sürü gereksiz gizli enformasyon bulunmaktadır. Bunlar hem yazının örneğin bir internet sayfasında yayınlanmasını veya başka yerlerde kullanımını uyum sorunları nedeniyle zorlaştırmakta hem de dosyayı aşırı büyütmektedirler.

*

Şimdi yazıyı bunlara dikkat ederek yazdığınızı varsayalım. Yazınızı Word gibi bir programla yazdınız ve siteye girip, örneğin bir haber veya bir blok yazısı yollamak istiyorsunuz.

Örnek olarak bir haber yollayacağınızı var sayalım.

En üstte “Haber’in Başlığı” görülecek,. Başlığınızı, kopyalayıp oraya yapıştırabilirsiniz.

Biraz aşağıda “Haber Metni”ni ve altında boş bir alanı göreceksiniz. Yazınızın metnini kopyalayıp, (Başlıksız olarak, çünkü başlığı başlık bölümüne önce zaten koydunuz) buraya yapıştırabilirsiniz.

Dikkat edin kopyaladığınız yerde üstte boşluk kalmasın. Aksi takdirde program başlangıç olarak aktardığı bölümde bir satır eksik aktaracaktır, bu da ziyaretçilerin yazınız hakkında daha sınırlı bilgilenmesi anlamına gelir.

Sitedeki program yazınızı word’un veya bir internet sayfasından kopyaladıysanız html dilinin fazlalıklarından temizler. Tıpkı eski bir evin duvarını badanalamadan önce bütün eski delikleri, badanaları vs. temizleyip düzeltip ondan sonra üzerine gerçek badananın yapılacağı temiz beyaz bir astar çekme gibi. Ve temiz olarak yazıyı yayınlar.

Ama bazı yazılarda, dipnotlar, koyu alt başlıklar, italikler kullanmak gerekiyor. Bunları küçük makalelerde nasıl yapacağınıza ilişkin bir açıklama isminize ait menünün alt tarafında “Yazıların yayınlanışına ilişkin açıklama” ögesinde bulunuyor.

Elbette içinde bu tür çok deişik biçimler olan ve uzun yazıları yayınlamak için bu yetmez. Bunun için elbette program var. Ancak bunları kullanmak oldukça karışık ve zordur. Bunun için böyle yazıları redaksiyondaki veya yönetici arkadaşlar yayınlayabilirler. Elbet yazarın kendisi bu teknik bilgilere sahipse ona da bu programla çalışma ve yazılarını yayınlama yetkisi verilebilir. Keşke her yazar veya üye bunları bilse. O zaman biz de bu gibi yazıları yayınlamak için zaman ve enerji kaybından kurtulup daha yaratıcı işlere daha fazla zaman ayırabiliriz.

Yazının yazı programına koyulmasına ilişkin bu bilgiler asgari bir temel sağlar. Şimdi yayına gelelim. Bunun için yazının kategorilendirilmesi gerekir.

Başlık ile metin arasında “Bölümler” ve “Edebi Türler” diye iki ketegori ve onların alt kategorilerini göreceksiniz. Bunlar yazınıza ilerde başka bağlamlardan kolaylıkla ulaşmayı sağlayacak hem bağlantı hem de menü ögeleridir ve bunlardan en azından birer tane seçmeniz gerekir.

Siteyi bir dergi veya gazete gibi düşünürseniz, yazınızın sitenin (derginin) hangi bölümünde yer almasının uygun olduğunu düşünüyorsanız, bölümlerden o bölümü işaretleyin. İlerde bölümler menüsünden kolayca o bölümdeki yazılara ulaşılabilir.

Eğer tam uyan bir bölüm yoksa yakın bir bölümü işaretleyin (ve bir mail ile daha sonra öyle bir bölümü köxüz’e mail ile önerin).

“Edebi Türler” veya “Yazı Türleri” de yolladığınız yazının biçimsel özelliklerine göre bir sınıflamadır. Örneğin bir çeviri, bir söyleşi, bir polemik vs. hep ayrı yazı türleridir. Yazınız hangi türdeyse onu de işaretleyin.

Bunlar ilk bakışta gereksiz gibi gelebilir ama bunlar sayesinde, yazınız uzun vadede, hem internette hem de site içinde kolaylıkla ulaşılır olacaktır.

Örneğin diyelim ki, yazınız  bir kitap eleştirisi. İlerde başka bir kitap eleştirisini okuyan biri, o yazının üzerindeki kitap eleştirisi kategorisini tıklayarak veya sitenin sol kenarındaki Yazı Türleri menüsünden kitap eleştirileri öğesini tıklayarak sitedeki bütün kitap eleştirilerini  ve bu arada sizin yazınızı görebilir; kitap eleştirileri bağlamında yazınızı değerlendirebilir.

Tabii aynı durum “bölümler” için de geçerli.

Aslında yazıların içeriğine yönelik çok daha gelişmiş bir kategorilendirme (taksonomi, sınıflandırma, klasifikasyon) yapmak mümkündür, ama her üyenin bunu yapması zor olacağından böyle basit ve biçimsel özelliklere ağırlık veren iki kategorilendirmeyle yetindik.

(İlerde “akıllı internet” için bu kategorilendirmeler çok önemlidir. Bir bakıma geleceğe yönelik olarak da yazınızı yayınlama anlamına gelir. Şimdi internette klimeer ve sözcükler üzerinden bağlantılar var. Ama u kavram ve kelimler bir bütün içinde klasifize edilmiş değil. Halbuki klasifize olduğunda her kavram belli bir bağlam içine yerleşecektir ve içeriksel bağlantılar kurma olanağı doğacaktır internette. Bir bakıma bu sistemin ilkel bir biçimine geçilmiş olmaktadır yeni siteyle.)

Yazınızı kategorileri de işaretledikten sonra, artık böyle gönderebilirsiniz.

Ama size Meta tags’ı da doldurmanızı öneririz.

Biraz aşağıda “Meta Tags” diye bir mavi yazılı iki kelime göreceksiniz. Orayı tıklarsanız karşınıza “Abstract” (Özet), “Keywords” (parola) ve “Açıklama” diye üç tane doldurulacak alan çıkar.

Bunlardan özellikle “Keywords”u doldurmanız iyi olur. Bunun için, yazınızın en önemli, içeriğine en uygun kelimelerinden, kavramlarından bazılarını buraya birer virgül ile yazmanız gerekir.

Bu ne işe yarar?

Biliniyor internette milyarlarca sayfa var. Google, Yahoo gibi arama motorları olmasa bunlara ulaşmak neredeyse olanaksızdır. Bu motorlar, özellikle bu “keywords”ları aramaktadırlar veya sayfaları bunlara göre sınıflamaktadırlar. “Keywords”ları  yazdığınız takdirde, arama motorlarında yazınızın bulunması olanağı artar. Zamanla yazılarınızda bunlar birikince bu olasılık da giderek yükselir.

Her yazar bunları yazarsa, genel olarak Köxüz sitesinden binlerce “keywords” olur ve bu sefer siteye ulaşma ve yine sitedeki yazarlara ulaşma olanağı ekstradan artar.

Yani özetle, “kategoriler” özellikle sitede, “Keywords”lar da genel olarak İnternette yazınıza kolay ulaşılmayı sağlamaya yönelik sayılabilirler.

Ancak bu yapılmasa da olur elbette.

Bundan sonra yazınızı “önizleme” veya doğrudan “gönder” düğmesine basarak yayınlayabilirsiniz.

Program yolladığınız anı ve tarihi ve üye olarak girdiğiniz isminizi yazar adı otomatik olarak alarak yazıyı yayınlayacaktır.

Yazınız eğer köşe yazısıysa otomatik olarak ön sayfada yayınlanır. (Ki bu sadece sitenin “kolumnistlerinin” (Köşe yazarlarının, yorumcularının) hakkı olan bir yazı türüdür. Üye eğer Köşe yazarıysa bu köşe yazısı yazı türü otomatik olarak ne türlü yaz yazmak istediğinde ona görünür.)

Yok diğer içerik türlerinden birinde ise, anasayfada değil ama, anasayfadaki, o türden yeni yazılar listesinde yer alır. (Örneğin “Foruma Gelen Son Yazılar” veya “En Son Bloklar - Günceler” veya “Son Yorumlar” gibi küçük listelerde, başlığı ve yazarıyla.)

Redaksiyon yazınızı uygun görürse ana sayfaya alabilir ve hatta sayfanın en üstüne, manşete  çıkarabilir. Redaksiyon yazıların yayınlanmasına karışmamakta sadece öne çıkarma ve vurgulama ile kendi işlevlerini ve yetkilerini sınırlamış bulunmaktadır.

(Burada köşe yazarlarına ilişkin kısa bir not ekleyelim. Köşe yazarları da bunlara ek olarak köşe yazısı yollayacaklarında “Köşe yazısı” opsiyonunun seçmeli. Köşe yazılarında kategoriler arasında bir de ayrıca yazarlar kategorisi bulunmaktadır, oradan kendi isimlerini seçmeleri gerekir. Bunlara seğ kenardaki Yazarlar veya Köşe Yazarları menüsü için gerek vardır.)

Şimdilik resim, müzik, video gibi içerik biçimlerini üyeler yollayamayacaklar. Bunlar biraz daha ekstra bilgi ve yetkiler gerektiriyor. Elbette bunları redaksiyon üyeler adına yapacaktır. Gerçi biz de programa yeni yeni egemen olduğumuzdan bu olanakları da henüz kurabilmiş değiliz. Kervan yolda düzülür derler. İlerde gerek oldukça ve öğrendikçe bu içerik biçimleri de koyulabilir hal gelir.

Şimdilik bu kadar.

Karşılaştığınız zorlukları ve aksamaları lütfen bildirin. Çünkü henüz “İnce ayar” yapılabilmiş değil.

Bu ayarların yapılabilmesi ve kullanışlılığın artması için karşılaştığınız zorlukları ve aksamaları bildirmeniz en büyük yardım olacaktır.

Katkılarınızı bekliyoruz

Köxüz Redaksiyonu Adına

Demir Küçükaydın

25 Aralık 2007 Salı