Skip to the navigation
.
Skip to the content
.
Köxüz Sitesi bundan sonra http://www.koxuz.net/anasayfa/ adresinde devam edecektir.
Anasayfa
Son Gelenler
Köşe Yazıları
Bloglar
Forumlar
Yorumlar
Kitaplar
Galeriler
Kontak
Linkler
Ana Sayfa
»
Anasayfa
Hz. Muhammed'in Dünyadan Göçüş Sürecinde Yaşananlar
Görüntüle
Düzenle
links
Başlık:
*
Kategoriler
Blogçular:
*
- Lütfen seçiniz -
Adnan Fırat'ın Yazıları
Ajenazad'ın Bloğu
Ali Aydın Çiçek'in Yazıları
Ali Ekber'in Notları
Ali Madenkuyu'nun Yazıları
aramalzan ağ günlüğü
Çatı Partisi tartışmaları
Çağdaş'ın Bloğu
Özgür Ünveren'in Yazıları
Basın Takip Merkezi
Celali'nin Not Defteri
Cihan Erdoğan'ın Not Defteri
Ciwan Amed'in Bloğu
Coşkun Edip Soykan'ın Bloğu
Daryo'nun Bloğu
Dünya'nın Bloğu
Düzgün Tosun'un Bloğu
Demir'in Bloğu
Diyarbekir Kalesinden Notlar'ın Bloğu
Diyarbekir Kalesinden Notlar'ın Bloğu
Eylemin Bloğu
Ferhat'ın Bloğu
Fikret Şedal'ın Yazıları
Fikriye'nin Bloğu
Fırat Alxas'ın Bloğu
Gün Zileli'nin Bloğu
Gündemden Yansıyanlar
George Batzas'in Bloğu
Hidayet'in Penceresi
Köxüz'ün Seyir Defteri
Kendal Kurdi'nin yazıları
Lojbat'ın Bloğu
Lolan'ın Bloğu
Mehmet Güneş'in Bloğu
Meral Çiçek'in Yazıları
Meral'in Bloğu
Metin Aydın'ın yazıları
Mihdi Perincek'in Bloğu
Minarşist'in Bloğu
munzurdersim'in bloğu
Musa Bilik'in Bloğu
Muzaffer'in Bloğu
Ozan Tahir'in Bloğu
Parazitin Bloğu
Rexne Gulan'ın Bloğu
Rozsa'nın Not Defteri
Rıza Aydın'ın Not Defteri
S. Hatspanian'ın Vartaşen Hapishanesi Mektupları
Salih Kadim'in Bloğu
Salih Kadim'in Bloğu
Sami Görendağ
Selami'nin Bloğu
Sema Güler'in Bloğu
Sema Güler'in Bloğu
Serkan Engin'in Yazıları
Stratejik Araştırmalar Merkezi
Suat'ın Yazıları
Suavi İleri'ın Bloğu
Toplum ve Tarih
Umut Aaron ağ günlüğü
Yuksekova Defteri
Zaferin Bloğu
Zehra'nın Bloğu
Zeynep Tozduman'ın Bloğu
Şenel Karataş'ın Yazıları
İsmail Cömertoğlu'nun Bloğu
İsmail Yıldız'ın Yazıları
Bölümler-Konular:
*
Gündem
-"Barış Süreci"
-"Kürt Sorunu"
-Anayasa Tartışmaları
-Avrupa Birliği
-Çatı Partisi Tartışmaları
-Büyük Ortadoğu Projesi
-İnsan Hakları
Politika
-Türkiye Politikası
-Ortadoğu Politikası
-Dünya Politikası
Ekonomi
-Dünya Ekonomisi
-Türkiye Ekonomisi
Sınıflar ve Partiler
Sosyal Hareketler
-Ulusal Hareketler
-Barış Hareketi
-İşçi Hareketi
-Çevre Hareketi
-Kadın Hareketi
-Gençlik Hareketi
Kültür ve Sanat
-Plasitk Sanatlar
-Sinema - Tiyatro
-Edebiyat
-Müzik
Dosyalar
-Hrant Dink Cinayeti
-Şemdinli
Linkler
Bilim ve Teknik
-Doğa Bilimleri
-Toplum Bilimleri
Yaşam - Günlük Hayat
-Medya
-Spor
Felsefe
Köxüz'den Yazılar
-Köxüz'ün Temel Metinleri
-Köxüz'den Mektup
-Köxüz Redaksiyonundan
-Köxüz'den Yorumlar
-Köxüz'ün Künyesi
Okurladan Yankılar
Lütfen yazınızın yer alacağı bölümü seçiniz.
Ana Metin:
*
<p> "<strong>8 Haziran 632 </strong>: Son peygamber <strong>Hz. Muhammed, </strong> 63 yaşında <strong>Medine</strong>'de vefat etti. Peygamber vefat ettiğinde etrafında bulunanların önemli bir kısmı Halife seçimi ile <strong>meşgul</strong> olunca cenazenin defnine katılım olmadı. Cenaze, Peygamberin ailesinin dışında sahabeden <strong>17</strong> kişinin hazır bulunduğu cemaat tarafından <strong>Hz</strong>. <strong>Ali'nin</strong> İmamlığı ile kaldırıldı. Bu durum İslam içinde büyük bir <strong>tartışmaya</strong> sebep oldu ve ileriki zamanda <strong>Sünni / Şia</strong> ayrışmasının en önemli sebeplerinden biri haline geldi." "TARIHTE BU HAFTA"<strong> </strong>Kazım Balaban </p> <p> Değerli dost, Kazım Balaban'ın "TARİHTE BU HAFTA" adıyla yazdıklarında ilgimi çekmeyen bir çok ayrıntı, tarihi olay yada hatırlatma olduğu için tümünü okumadan şöyle bir bakıp geçiyorum, hiç açmadıklarımda oluyor, ama genellikle hızlıca şöyle bir göz atıyorum. Bu haftaki yazıda yukarıya aldığım pasajı okuyunca biraz şaşırdım, bu konular da yazıları, kitapları olan bir alevi bilgesi bunu nasıl yazar diye üzüldüm<a name="_ftnref1" href="#_ftn1" title="_ftnref1">[1]</a>. Ondan olması isteneni değil de, tarihte yaşananı olduğu gibi yazmasını (resmetmesini) beklerdim. Bu anlatılanın tarihi gerçeği tam yansıtmadığını, gerçekliği çarpıttığını düşünüyorum; "şeytan ayrıntıda gizlidir" sözünün anlattığı gibi bu konuya ayrıntılı eğilince bu söylemin şeytanı nasıl gizlediğini göreceğiz. Öz olarak söylenen şu: <strong>"Peygamber vefat ettiğinde etrafında bulunanların önemli bir kısmı Halife seçimi ile meşgul olunca cenazenin defnine katılım olmadı. Cenaze Peygamberin ailesinin dışında sahabeden 17 kişinin hazır bulunduğu cemaat tarafından Hz. Ali'nin imamlığı ile kaldırıldı."</strong>; bu anlatımla sanki Muhammed'in cenazesi kaldırırken Ali bunu herkese haber vermişte, ahali (halk) buna gelmemiş, başka işle uğramış gibi bir intiba yaratılmak isteniyor, halbuki gerçeklikte böyle bir şey yok; niye yok, çünkü "halife seçimi ile " Medine'nin küçük bir elit gurubu uğraşıyor, halkın bu işlerlerden haberi bile olmuyor, zaten halkın bunları (Muhammed'in vefat ettiğinin) bilmesi engelleniyor, bu yüzde de Cenaze gizlice <strong>bulunduğu odaya</strong> defnediliyor. Bu yüzden bu anlatım yaşanan gerçeği yansıtmıyor, doğruda değil. Aşağıda yazdıklarımı okuyunca bu anlatımın ne kadar sığ, ne kadar gerçek dışı olduğunu göreceksiniz. Unutmayalım ki, bu sözünü ettiğimiz tarihi süreçte yaşanacak olanlar, egemenlerle ezilenler arasında süren sınıflar mücadelesinin acımasız, akıllara durgunluk verecek kadar korkunç sahnelerinin yaşandığı anlarla doludur. </p> <p> Hz. Muhammet'in hastalık sürecini, Muhammet'le Ömer'in arasında başlayan, Muhammet dünyadan göçünce onun elini alan Ali ile Ömer arasında süren bir satranç oyununa benzetirsek yanlış olmaz. Bu oyunda dikkatten kaçmaması gereken nokta, "zor oyunu bozar" sözü kanıtlanırcasına, Ömer'in uyguladığı zorun rolüdür. "Tarihte zorun rolü" iki türlüdür bazen tarihi ileriye götürenlere hizmet eder bazen da geriye götürenlere hizmet ederek böylesi sonuçlarda doğurur. Belki bu satranç oyununu şöyle de düşünebiliriz, bu satranç oyunu başından beri Ali ile Ömer arasında -dolayısıyla da onların temsil ettiği güçler arasında- oynanıyordu, ama Muhammet vasiyetini yazdırmak isteyerek Ali lehine bir hamle yaptı, Ömer malum gerekçelerle bu isteği engelleyerek bunu savuşturan karşı hamlesini gerçekleştirdi, hemen ardından da bu yaşanan sürecin en kritik yerinde, Ömer, Ebu Bekir'i Halife tayın ettirip şah mat çekerek turnuvanın bir bölümü kapattı adeta. Bu süreci anlatan tarihçiler yaşananların farklı yönlerini görüp, farklı farlı yanlarını öne çıkararak incelemişlerdir. Bunları okuyunca insan, "bu yaşananlar bir kader miydi, bunca yaşanılanlar önceden yazılmış bir planın, alın yazısı denilen muazzam bir senaryonun gereklerimiydi yoksa herkes kendi iradesiyle kendi hayatını mı kuruyordu" diye sormadan edemiyor; hemen söyleyeyim ki, "<strong>Hüsniye</strong>" gibi ben de, bunun bir kader olmadığını, herkesin önceden çizilmiş bir plana göre değil, kendi "özgür iradesiyle<a name="_ftnref2" href="#_ftn2" title="_ftnref2">[2]</a>" konumunu belirleyip, var olan tarihsel koşullar içince, "kendi rolünü oynayıp", kendi hayatını oluştururken bir yerlerde konumlandığını, kendi hayatını özgürce yaşarken bu tarih sahnesindeki yerini belirlediğini, yanı herkesin varolan tarihsel koşullar içinde kendi yaptıklarından kendi yaşantısından kendilerinin sorumlu olduğunu düşünüyorum; buna da yürekten inanıyorum. Yanı kimse alınyazım buymuş diye sucu Allah'ın yada başkalarının üzerine atıp kurtulmaya çalışmasın; bizlerde alınyazıları buymuş, taksiratı af olsun diye kimseleri aklamaya çalışmayalım. </p> <p> Bilindiği gibi Ömer ilk hamlesini, Muhammed'in vasiyet yazdırma isteğini reddederek başlatır. Muhammed gibi bir zatı muhteremin en doğal hakkı olan vasiyet yazdırma isteğinin reddedilmesi bugün akılların alacağı bir şey değildir; ama tarihte bu işte, bugün akıllara durgunluk verse de o tarihte bu olmuştur, bu böyle yaşanmıştır; Muhammed'in tüm ısrarlı çabalarına rağmen, Ömer vasiyetin yazılmasını, yani Muhammed'in vasiyet yazdırma isteğini engellemiştir<a name="_ftnref3" href="#_ftn3" title="_ftnref3">[3]</a>. Ömer'in bundan sonraki, en az ilki kadar akıllara durgunluk veren hamlesi ise, Muhammet ebediyete intikal edince yaptığı hamladır; Ömer Muhammed'in öldüğünün<a name="_ftnref4" href="#_ftn4" title="_ftnref4">[4]</a> bilinmesini, bunun halka söylenmesini yasaklamıştır. O an, Ebu Bekir başka bir şehirdedir, derhal ona haber gönderilir, Ebu Bekir gelince de hemen halifenin kim olacağı arayışına girilir. Dikkatinizi çekmeme gerek var mıdır bilmem ki, o tarihin yaşandığı zamanlarda olaylar kadar havalarında sıcak olduğu bir dönemdir, zaten o toprakların buralar gibi soğuk kış ayları hiç olmaz oralarda havalar hep sıcaktır, o dönemde Mekke'de buzdolabı, morg vari teknoloji henüz kullanılmamaktadır; sanırım bunun doğuracağı sonuçların anlatılmaya ihtiyacı yoktur. Muhammed'in canı teninden göçmüş, teni ölmüştür; Ömer de Muhammed'in öldüğünün halka söylenmesini yasaklamıştır. Olayı R. Yürükoğlu, şöyle anlatıyor: "Ömer daha sonra da Muhammed öldü diyenleri ölümle tehdit ediyor."<a name="_ftnref5" href="#_ftn5" title="_ftnref5">[5]</a> Bu birçok tarihçinin anlatımında vardır. Örneğin: Abdülbakıy Gölpınarlı, "Tarih boyunca İslâm mezhepleri ve ŞÎÎLİK" adlı eseri başta olmak üzere konuyu andığı tüm kitaplarında olayı ayrıntılarıyla, böyle anlatmaktadır. Adı geçen eserde A. Gölpınarlı Hz. Âişe'nin şöyle bir anlatımını naklediyor: "Ömer ve Mugıyra b. Şa'be, izin alarak Rasûlullâh'ın hücresine girdiler; yüzlerine örtülmüş olan bezi kaldırdılar. Ömer bağırarak Âh dedi, Rasûlullâh nede şiddetli bir baygınlığa düşmüş; sonra çıkıp yola düştüler. Mugıyra, hücre-i saâdetten çıkarken Ömer'e, Andolsun Allah'a ki dedi, Rasûlullah dünyadan gitmiştir. Ömer, yalan söyledin dedi; Rasûlullah asla ölmedi. Fakat sen fitneci adamsın; onun için böyle söylüyorsun...." Yazar bu konuşmanın geçtiği kaynakları verdikten sonra konuyu anlatmaya devam ederek o konuşmanın şöyle sürdüğünü aktarıyor: "Hatta bu sözü de yeterli bulmadı; Resûlullah vefât etti diyeni ölümle tehdide başladı ve <Mûsâ nasıl kırk gün kavminden gizlendiyse, nasıl bu müddet içinde ona öldü (ölmedi. Olması gerek-R) dendiyse, Rasûlullah da onun gibi Rabbinin katına gitti, andolsun ki gene dönecek; bu şüpheye düşenlerin, öldü diyenlerin ellerini, ayaklarını kesecek> demeye başladı"<a name="_ftnref6" href="#_ftn6" title="_ftnref6">[6]</a>. Bu türden anlatımlar uzayıp gidiyor ama burada görülen o ki Ömer'de "Mûsâ nasıl kırk gün kavminden gizlendiyse, bu süre içinde ona ölmedi dendiyse" diyecek kadar bir tarihi bilinç vardır. Bu egemen sınıfın refleksi diye de okuna bilinir. Bu Ömer'in tavrının altındaki niyeti de açıklar; "Mûsâ nasıl kırk gün kavminden gizlendiyse, bu süre içinde ona ölmedi dendiyse" sözleri yorum gerektirmeyecek kadar açıktır, Ömer'in niyetini, onun eyleminin altındaki sebebini ayan beyan gösterir<a name="_ftnref7" href="#_ftn7" title="_ftnref7">[7]</a>. </p> <p> Bilindiği gibi, Muhammed'in toprağa verilmesi Ali ile yandaşları tarafından büyük bir gizlilik içinde gece yapılmıştır. Bu defin işleminden, aynı avludaki başka bir odada bulunan Ebu Bekir'inde kızı olan, Muhammed'in sevgili eşi Âişe'nin bile haberi olmamıştır, yani haberdar edilmemiştir; ondan bile gizlenmiştir<a name="_ftnref8" href="#_ftn8" title="_ftnref8">[8]</a>. Bunu A. Gölpınarlı "İSLAM TARİHİ" adlı eserinde şöyle anlatıyor: </p> <p> "Rasûllullah (S.M) Pazartesi günü vefât etmişlerdi. O gün, Salı gecesi ve günü namaz kılındı. Çarşamba gecesi sabaha karşı defnedildi. Zevceleri (yani Âişe -R), biz, kazma seslerini duyup Rasûl'ün defnedilmekte olduğunu anladık der." Sayfa:165. Tarik Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiilk kitabında da aynı bilgi şöyle verilir: „ Hz. Âişe derki: „Biz, Hz. Resûlullâh'ın defninden, Çarşamba gecesi, kürek seslerini duyarak haberdar olduk" sayfa: 65. Tabloyu öyle düşününki, Muhammed ruhunu teslim ettiğinde, sevgili eşleri Âişe'nin odasında bulunuyordu, cenaze dışarı çıkartılmadan bulunduğu odaya defnedilmiştir ama aynı avlunun yan odalardan birinde bulunan Hz. Âişe bundan haberdar edilmemiştir. </p> <p> Muhammed'in öldüğünün bilinmesini, Ömer'in engellemek için, O'nun öldüğünün söylenmesini yasaklaması iyice anlaşılmazsa, Ali'nin Onu niçin gece gömme gereği duyduğu gerekçesiz kalır, tam anlaşılamaz, kanımca bu yüzden de anlaşılamamıştır. Mekke'de hava sıcaktır bir ölünün fazla bekletilmesi, hele de Ömer'in dediği gibi kırk gün bile bekleyebileceğinin dillendirilmesi, korkunç bir şeydir, bu yasak öyle bir cezadır ki Antigone'nin karşı karşıya kaldığı türden bir zulümle kıyaslanır ancak ; Ali bu yasaktan dolayı Muhammed'i gece, bulunduğu odanın içine gömmüştür<a name="_ftnref9" href="#_ftn9" title="_ftnref9">[9]</a>. Diğer yorumları, ne kadar edebi olurlarsa olsunlar, doğru bulmuyorum. Bilindiği gibi son derece nesnel, son derece değerli tespitleri olan -yada benim böyle gördüğüm- "MUHAMMED" adlı ünlü biyografisinde Maxime Rodinson, olayı şöyle anlatır: </p> <p> "Ve o gece, alabildiğine anormal ve hiç beklenmedik bir iş yaptılar. Bu büyük ölünün şanına layık bir törenle Baki mezarlığına, oğlu İbrahim'in, kızı Rukiyye'nin ve sayısız yoldaşlarının yanına gömülmesi gerekirdi. Çok daha önemsiz nice kimseler parlak törenlerle gömülmüştü oraya. Ama öyle anlaşılıyor ki Ali, Abbas ve dostları, cenaze alayı(ni) yönetecek olan Ebu Bekir'in peygamberin tartışmasız halefi olarak kabul edileceği bir törene meydan vermek istemiyorlardı. Sezar'ın cenazesini bu amaçla kullanmamış mıydı Antonius ve Stalin bu amaçla kullanmayacak mıydı Lenin'in cenaze merasimini? Ali'yle dostları da peygamberi hemen o gece ölmüş olduğu kulübenin içine gömmeye karar verdiler. Ortaklarının birinin yanda (kumalarının birinin yanda diye anlayabilirsiniz- R) uyumakta olan Ayşe'ye bile haber verilmedi: Ebu Bekir'in kızı değil miydi! Hemen bir çukur kazıldı kulübeye, ceset alelacele yıkandı ve üç harmaniye sarıldıktan sonra çukura yerleştirilerek üzerine toprak atıldı. Kureyşli Muhammed ibn Abdullah'ın işi böylece bitmişti".<a name="_ftnref10" href="#_ftn10" title="_ftnref10">[10]</a> </p> <p> </p> <p> Bu yorum gibi yorumları edebi olduğu kadar güzel bulsam da, yukarda dediğim gibi katılmıyorum. Çünkü bu Ali'nin davranışını anlamamızı çarpıtıp, bir gerçeği yani Ömer'in Muhammed'in öldüğünün duyulmasını yasakladığı gerçeğini gizliyor. Ayrıca böylesi izahlar bundan sonraki Ömer'in yada iktidarı ele geçiren gurubun diğer hamlelerini, örneğin: -Ebu-Bekir'e biat ettirmek için, -Fatima'yı dövüp, kaburgalarını kırıp düşük yapmasına sebep olmasını<a name="_ftnref11" href="#_ftn11" title="_ftnref11">[11]</a>, Muhammed'in sözlerini, konuşmalarını (bunlara o zaman hadis denirmiş, bunu bu günkü uydurma hadislerden ayırmak için Muhammed'in sözleri diyorum) toplatılıp, yaktırmalarını, Muhammed'in hadislerinin yasaklanmasını<a name="_ftnref12" href="#_ftn12" title="_ftnref12">[12]</a> açıklamıyor, hatta bunları anlamamızı zorlaştırıyor. Bütün bunları, örneğin, Muhammed'in hadislerinin yasaklanmasını ilk kez duyan sade bir vatandaşın aklı almıyor, ama Muhammed'in hadisleri de, 1. halife devrinde yasaklanmıştır<a name="_ftnref13" href="#_ftn13" title="_ftnref13">[13]</a>. Örneğin, Fatima, Ebu Bekir'e biat etmeden bu dünyadan göçüp hakkın rahmetine kavuşmuştur. Fatima bu dünyadan göçene karar Ali'de Ebu Bekir'e biat etmemişti. Bu Konularla ilgili bilgi için, örneğin Abdülbaki Gölpınarlı'nın andığım kitaplarına, Hüsniye'ye bakıla bilinir. </p> <p> Bu tarih böyle yaşanmıştır, bunlardan dolayı yukarda, en başa koyduğum, "Tarihte Bu hafta" yazı dizisinde anlatılanlar yaşanılan bu tarihi gerçekliği olduğu gibi yansıtmıyor. Yazarın öznel nedenini - yani bunu niye böyle yazdığını- bilmiyorum ama o anlatım, anlatılanlar doğru değil. Bunun böyle bilinmesini isterim. Muhammed'in ölümü, kentin ileri gelenlerince, yani egemen sınıfların temsilcilerince yeni bir halife seçilene kadar halktan gizleniyor; çünkü bu haber duyulursa halkın Ali'nin etrafında kenetlenip, ahalinin (halkın) Aliyi halife seçmesinden korkulduğundan Muhammed'in öldüğünün söylenmesi yasaklanıyor, bu yüzden de Ali cenazeyi gece gömmek zorunda kalıyor. Cenazenin defini sırasında az kişinin bulunmasının nedeni de bu, yani cenazenin gizlice, geceleyin gömülmüş olması. </p> <p> Okura şunu açıkça vurgulamak isterim ki, İmam Ali'nin Muhammed'i neden geceleyin, belirli bir gizlilik içerisinde, cenazenin bulunduğu odaya defnetmiş olmasının nedeni bugüne kadar, aradan bunca zaman geçmesine rağmen iyice anlaşılamamıştır. Aradan gecen bunca zaman sonra dünyada ilk defa bu yazıda bu (Muhammed'in belirli bir gizlilik içerisinde geceleyin bulunduğu odaya İmam Ali'in öncülüğünde- onun inisiyatifinde defnedilmesi) Ömer'in Muhammed'in öldüğünü yasaklaması ile bağlantı kurulup, ilişkilendirilerek açıklanıyor. İmam Ali'nin bu davranışının anlaşılması açısından bu tez çok önemlidir, bu yüzdende hak ettiği bir ciddiyetle değerlendirilmesi gerekir. </p> <p> Ömer'in Muhammed'in öldüğünü söyleyeni ölümle tehdit etmesinin nedeni olarak, Ömer'in, devleti, hükümeti, Halifeliği nasıl anlarsanız artık öyle anlayın iktidarı, başkaları gelip ele geçirir korkusuyla yaptığı bundan önce söylenmiştir, yazılmıştır ancak cenazenin geceleyin belirli bir gizlilik içerisinde bulunduğu odaya defnedilmesi bu konuyla bağlantı kurularak anlatılması hiçbir yerde söylenmemiştir, işte bu yazıda yapılanda bu ikinci kısımdır. Abdülbakıy Gölpınarlı, Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiilik adlı kitabında bu konuda şu değerli bilgiyi verir: "Tarihçilerin bâzıları, o gün teessürden Ömer hazretlerinin aklını yitirdiğini yazar, İbn Ebi'l Hadid'se, <şerh>inde, Rasûl-i Ekrem'in (S.M) vefâtını anlayan, ansârın ve diğerlerinin hüküm ve hükümeti ele geçirmelerinden korkan, din ve devletin harimini korumak gayretine düşen Ömer hazretlerinin, Ebû-Bekr gelinceye dek bu çeşit bir harekete tevessül ettiğini söyler"<a name="_ftnref14" href="#_ftn14" title="_ftnref14">[14]</a> demektedir. Bu yazıda, İbn Ebi'i Hadid'e ilaveten Muhammed'in geceleyin, belirli bir gizlilik içerisinde bulunduğu odaya defnedilmelerinin de bu yasakla bir ilişkisi olduğu iddiasında bulunmasıdır. Bu iyice anlaşılıp bilince çıkarılmadan Alinin bu davranışını anlamamız zordur. </p> <p> Özcesi şu ki, Ömer'in yasağı iyice anlaşılamadan, Ali'nin bu davranışı anlaşılamaz, bu yüzdende bu güne kadarda anlaşılamamıştır. Bu üzerinde düşünülmesi gereken önemli bir konudur. İmam Ali'nin davranışlarının hikmetini çözmeye, anlayıp aktarmaya çalışan hal ehli kişilerin bu konu üzende önemlice durup muhabbetlerine konu etmeleri gerekir, kanısındayım. </p> <p> SAYGILARIMLA. </p> <p> 08 Haziran 2007 Pazartesi </p> <p> RIZA AYDIN. <p> <strong>Ek : Sayın Kazım Balabanın yazıma verdiği yanıt Aşağıda</strong> </p> <p>   </p> <p> <strong>Sayın Rıza Aydın'a yanıt</strong>. </p> <p> Sevgili Rıza Aydın Canımız bizim <strong>Tarihte Bu Hafta</strong> yazı dizimizde yer verdiğimiz bir konuya (<strong>8 Haziran 632 : Hz. Muhammed'in Hakka yürümesi</strong>) yorum getirmiş. </p> <p> Ancak Sn. Aydın yazdığı cevapta hem haklı, hem de haksız yorumlarda bulunmuş. </p> <p> Haklı olduğu nokta şudur. Kendi deyimi ile ‚<strong>''Şeytan ayrıntıda gizlidir''</strong> sözünden hareketle bu önemli olayı daha detaylı açıklayabilirdik. <strong>''Gerçek ayrıntıda gizlidir''</strong> sözüne biz de inanıyoruz. Bu yüzden ayrıntılı açıklamaların her zaman çok daha yararlı olduğuna inanırız. Fakat bu nokta da sevgili Rıza Aydın bize <strong>haksızlık</strong> ediyor. Çünkü kendisi de biliyor ki her hafta yayınladığımız ve güncelleştirdiğimiz <strong>Tarihte Bu Hafta</strong> yazı dizisi binlerce farklı olayların derlemesidir. Her Hafta yayınlanan yazıda yüzlerce olaya yer verilmekte, bu olaylar kısa başlıklar halinde yansıtılmaktadır.Söz konusu hafta yayınlanan dizide de toplam <strong>394 ayrı olaya</strong> yer verilmiştir. Bunun dışında belirli günlere denk düşen <strong>doğum</strong> ve <strong>ölüm</strong> olayları ile beraber bu sayı çok daha <strong>kabarık</strong> olacaktır. Takdir edersiniz ki eğer tüm olaylar <strong>detaylı</strong> yazılmaya kalkışılsa hem buna zamanımız yetmeyecek ve hem de her hafta <strong>yüzlerce sayfayı</strong> bulacak olan bir <strong>kronolojinin</strong> ortaya çıkması söz konusu olacaktır. </p> <p> Takip edenler bilirler. Sadece Türkiye'de değil, <strong>dünyanın her yerinde</strong> kronolik çalışmalarda <strong>detaylara</strong> <strong>girilmez</strong> ve sadece <strong>ana başlıklara</strong> yer verilir. Bizim yaptığımız <strong>Tarihte Bu Hafta</strong> çalışması da kronolojik bir çalışmadır ve olaylara <strong>kısaca</strong> değinilir. </p> <p> Yeri gelmişken belirtelim. Bizim bu çalışmamız <strong>içerik</strong> ve <strong>kapsam</strong> olarak kendi alanında ciddi bir yer edinmiştir. Benzeri çalışmaların hemen hiç biri ne bu denli <strong>objektiftir</strong>, ne de bu kadar <strong>kapsamlıdır</strong>. </p> <p> Diğer yanı ile bu ve benzeri çalışmalar zaten bilgi düzeyi ortalamanın üstünde olan okuyucuya, başka deyimle <strong>elit kesime</strong> yöneliktir. Kişi <strong>olayı</strong> ve <strong>tarihini</strong> öğrenir ve eğer daha geniş bilgi edinmek isterse bu alanda konuyu detaylı işleyen başka kaynaklardan daha kapsamlı bilgi edinir. </p> <p> Burada yapılan ve yapılacak olan da konu ile ilgili bizim çok kapsamlı bir bilgi vermemiz değil, sadece <strong>ana başlığı</strong> ile konuya yer vermemizdir. </p> <p> Ancak Sn. Rıza Aydın'a burada gene de <strong>hak</strong> <strong>veriyoruz</strong> ve çok önemli olan bu konu belki bir kaç kelime daha eklenerek zenginleştirilebilirdi. </p> <p> Sn. Rıza Aydın Canı <strong>haklı görmediğimiz</strong> nokta ise olayın haber ediliş biçimine getirdiği yorumdur. Olayın tarihte yaşanmışlığı konusunda Sn. Aydın ile önemli ölçüde aynı görüşe sahibiz. Bizde olayı detaylı işlemek istesek benzeri yorum ve kaynaklara yer verirdik. Ancak Sn. Aydın'ı haklı görmediğimiz bölüm, eleştirisine <strong>itham</strong> edici yorum eklemesidir. </p> <p> Sn. <strong>Aydın</strong> bakınız ne diyor. </p> <p> '' <em>Bu haftaki yazıda aşağıya aldığım pasajı okuyunca biraz şaşırdım, bu konular da yazıları kitapları olan bir alevinin bunu nasıl yazar diye üzüldüm. Ondan olması isteneni değil de, tarihte yaşananı olduğu gibi yazmanızı (resmetmesini) beklerdim. Bu anlatılanın tarihi gerçeği tam yansıtmadığını, gerçekliği çarpıttığını düşünüyorum''</em> diyor. </p> <p> Bu parağrafa baktığınızda sanki olayı <strong>çarpıtmış</strong> ve kasıtlı olarak bir şeyleri farklı yansıtmışız gibi bir yorum çıkıyor. Halbuki olayda <strong>ne çarpıtma, ne de bazı gerçekleri gizleme</strong> diye bir şey söz konusu değil. </p> <p> Bu konuyu aşağıda biraz daha açmadan önce Sn. Aydın'ın konu ile ilgili bir yorumunu daha alalım. </p> <p> <em>''şeytan ayrıntıda gizlidir" sözünün anlattığı gibi bu konuya ayrıntılı eğilince bu söylemin şeytanı nasıl gizlediğini göreceğiz''</em> </p> <p> Sn. <strong>Aydın</strong> burada eleştiri sınırını aşarak, <strong><em>''şeytanı gizlediğimizi (?)</em></strong><em>''</em> vurguluyor. Bu bölüme de biraz sonra değinelim. </p> <p> Başka bir yerde ‚ </p> <p> <strong>''</strong><strong> </strong><em>Cenaze Peygamberin ailesinin dışında sahabeden 17 kişinin hazır bulunduğu cemaat tarafından Hz. Ali'nin imamlığı ile kaldırıldı." Diyor; sanki Muhammed'in cenazesini kaldırırken Ali bunu herkese haber vermişte, ahali(halk) buna gelmemiş, başka işle uğramış gibi bir intiba yaratılmak isteniyor, hâlbuki gerçeklikte böyle bir şey yok, Cenaze gizlice defnediliyor. Bu yüzden bu anlatım gerçeği ifade etmiyor, doğruda değil. Aşağıda yazdıklarımı okuyunca bu anlatımın ne kadar sığ, ne kadar gerçek dışı olduğunu göreceksiniz''</em><strong> </strong> </p> <p>   </p> <p> Bu sözlere cevap vermeden önce <strong>Tarihte Bu Hafta</strong> yazı dizimizde konu ile ilgili ne demişiz önce ona bakalım. </p> <ul> <li><strong>8 Haziran 632 </strong>: Son peygamber <strong>Hz. Muhammed, </strong>63 yaşında <strong>Medine</strong>'de Peygamber vefat ettiğinde etrafında bulunanların önemli bir kısmıvefat etti. Halife seçimi ile <strong>meşgul</strong> olunca cenazenin defnine katılım olmadı. Cenaze, Peygamberin ailesinin dışında sahabeden <strong>17</strong> kişinin hazır bulunduğu cemaat tarafından <strong>Hz</strong>. <strong>Ali'nin</strong> İmamlığı ile kaldırıldı. Bu durum İslam içinde büyük bir <strong>tartışmaya</strong> sebep oldu ve ileriki zamanda <strong>Sünni / Şia</strong> ayrışmasının en önemli sebeplerinden biri haline geldi.</li> </ul> <p> Halbu ki olay tamamen doğru. Buna da biraz sonra değinelim. </p> <p> Sn. Aydın devamla şöyle diyor. </p> <p> <strong>'' </strong><em>Bu tarih böyle yaşanmıştır, bunlardan dolayı yukarda, en başa koyduğum, "Tarihte Bu hafta" yazı dizisinde anlatılan yaşanılan bu tarihi gerçekliği <strong><u>olduğu gibi vermiyor</u></strong>. Nedenini bilmiyorum ama <u>o <strong>anlatım, anlatılanlar doğru</strong></u> değil. Bunun böyle bilinmesini isterim. Muhammed'in ölümü, kentin ileri gelenlerince, yani egemen sınıfların temsilcilerince yeni bir halife seçilene kadar halktan gizleniyor</em>; </p> <p> Halbuki bu konuya azbuçuk hakim olanlar burada ne bir çarpıtmanın, ne de herhangi bir şeyi gizlemediğimizi bilirler. Eğer bir şeyler gizlemeye kalksak sadece, </p> <p> ''<strong> 8 Haziran 632 </strong>: Son peygamber <strong>Hz. Muhammed, </strong> 63 yaşında <strong>Medine</strong>'de vefat etti'' </p> <p> der ve geçerdik. Ama öyle yapmamışız. </p> <p> <strong>''Peygamber vefat ettiğinde etrafında bulunanların önemli bir kısmı Halife seçimi ile meşgul olunca cenazenin defnine katılım olmadı</strong>'' demişiz. </p> <p> Cenazeyi <strong>ortada</strong> bırakıp Halife seçimi ile ilgilenmek zaten kafalarda soru işareti bırakmaz mı? Ne Arap, ne Türk, ne de başka kavimlerin (o tarihlerde Uluslar olmadığı için kavim kelimesini kullanıyoruz) geleneklerinde böyle bir şey yok. Önce Cenaze kaldırılır, taziyeler sonrası yapılması gereken diğer işlere bakılır. Ama bugünkü Emevi Sünni anlayışına yön veren eğilim çıkar ilişkileri olduğu için onlar derhal Halife seçimi ile ilgilenmiş, cenazeyi de ortada bırakmışlardır. </p> <p> Kaldı ki Sünni inancının savumakta zorlandığı en hassas konu tam da burasıdır. Sünni Ulema olayın tarihteki ayırıntılarını bilmesine rağmen onun bizim yazdığımız gibi ‚<strong>''önce Halife seçimi ile ilgilendiler''</strong> </p> <p> Bölümüne hiç yer vermez, bu ayrıntıyı atlar. </p> <p> Birebir konuştuğumuz ve eleştirdiğimiz Ulema da zorlandıkları savunma da şöyle derler. '' <strong>Devletlerde devamlılık vardır. Devlet başsız kalamazdı. Onun için bir an önce Halife seçimi yapıldı</strong>'' diyerek zoraki savunma yaparlar. </p> <p> ݺte bizim değindiğimiz, </p> <p> '' Cenaze, Peygamberin ailesinin dıºında sahabeden <strong>17</strong> kiºinin hazır bulunduğu cemaat tarafından <strong>Hz</strong>. <strong>Ali'nin</strong> İmamlığı ile kaldırıldı. Bu durum İslam içinde büyük bir <strong>tartıºmaya</strong> sebep oldu ve ileriki zamanda <strong>Sünni / ªia</strong> ayrıºmasının en önemli sebeplerinden biri haline geldi.'' </p> <p> Sözünün <strong>püf</strong> noktası da burasıdır. </p> <p> Alevi inancında bir çok <strong>söylence, Hadis ve Gadirhum</strong> olayı, Halifeliğin <strong>Hz. Ali'nin</strong> hakkı olduğunu ortaya koyar ve savunur. Ancak o dönemin Hz. Muhammed ve Hz. Ali'ye muhalif olanları acelece bir oldu bittiye getirerek <strong>Ebu Bekir'i</strong> Halife seçmiº ve Hz. Ali'nin hakkını gasp etmiºtir. İslamiyette ki ayrıºma da böylece su yüzüne çıkmıº ve Hz. Ali'nin hakkı <strong>gasp</strong> edilmiºtir. </p> <p> Hakkın gasp edilmesi elbette siyasal bir ayrıºmayı beraber getirecektir. Gasp'tan yana olanlar ve Hakları Gasp edilenler bu olaydan hareketle kendi siyasal ve dinsel termonolijilerini geliºtirecek, bu durum siyasal alanda ‚<strong>'zalim ve mazlum''</strong> ayrıºmasına ve bunun taraflarının belirlenmesine sebep verecektir. </p> <p> Eğer Sn. Aydın eleºtirisi ile İslam içinde ki ayrıºmanın‚ <strong>''bu olayla baºlamadığını''</strong> söylemek için kaleme almıºssa buna bizim de itirazımız yok. Ancak bundan önceki fikir ayrılıkları küçük ayrıntılar olarak yaºanmıº ve <strong>büyük hesaplaºma</strong> ertelenerek fırsat kollanmıºtır. Kast ettiğimiz, <strong>''Cenaze ile değil, Halife seçimi ile ilgilendiler''</strong> yorumunun ‚<strong>''böylece ileride malı da götürdüler''</strong> anlayıºı ile örtüºmektedir. Bu vesile ile verdiğimiz örnek, somut bir ayrıºmanın verisidir. </p> <p> Bu noktada Sn. Rıza Aydın canımızın eleºtirisinde, <strong>''daha geniº ve açıklamalı olabilirdi''</strong> noktasına katılıyoruz. Ancak bir ºeyler <strong>''gizleme''</strong> veya‚'' <strong>gerçeği anlatmama''</strong> bölümlerine, <strong>örtülü ithamlarına</strong> kesinlikle katılmıyoruz. Böyle bir ºey olmadığı gibi, ne insan olarak ve ne de bir aydın olarak böyle bir yorumun ºahsımızı <strong>yaraladığını</strong> özellikle vurglamak isteriz. </p> <p> Sn. Aydın'ın konu ile ilgisi olmayan <strong>Aleviyol'da</strong> olan bir tartiºmayı konuya ekleyerek baºka sitelerde yayınlamasına da bir anlam veremediğimizi vurgulayalım. Kaldı ki orada tartıºmaya dahil olan bir arkadaºımızın ºahsımıza yönelik yazısını da yanıtladığımızı, eleºtiri yazımızda bu arkadaºımızı kast etmediğimi, söz konusu arkadaºımızın da yanıt vermeyerek konuya bakıºını netleºtirdiğini görmekteyim. Sevgili Rıza Aydın canımızın buna rağmen bu önemli ayrıntıyı <strong>nasıl gözden kaçırdığını</strong> (?) da anlamıº değilim. </p> <p> Son söz olarak da biraz <strong>yöntem</strong> ve <strong>dayanıºma</strong> konusuna yer verelim. <strong>Tarihte bu Hafta</strong> Yazı dizisi ileride <strong>4 cilt</strong> olarak yayınlanacaktır. Ancak her hafta yüzlerce ayrı konu iºlendiği için olaki bazı ayrıntılar gözden kaçabilir. Hatta eksik veya yanlıº da olabilir. Dostlarımızdan ricamız fark ettikleri bu ayrıntıları bize bildirerek doğrunun yer edinmesinde katkı sunmalarıdır. </p> <p> Muhabbetlerimizle </p> <p> Kazim Balaban / 11 Haziran 2007 / Viyana </p> <br /> <hr width="33%" size="1" /> <p> <a name="_ftn1" href="#_ftnref1" title="_ftn1">[1]</a> Konunun muhabbetlerde, muhabbet ehli kişilerce Hulk içinde irdelendiğini bilindiğini bildiğimden, Halk içinde yapılan böylesi konuşmalarında bu bilgilere uygun olacağını düşündüğümden şaşırdım. </p> <p> <a name="_ftn2" href="#_ftnref2" title="_ftn2">[2]</a> Özgürlük zorunluluğun kavranmasıdır diyenlerin ruhu şad olsun. </p> <p> <a name="_ftn3" href="#_ftnref3" title="_ftn3">[3]</a> Bilindiği gibi aynı Ömer, Ebu Bekir ölürken ona vasiyet yazdırmıştır, hatta Ebu Bekir baygın olduğu için onun adına Osman bunu -yani yazılması gerekeni- yazmıştır; Ebu Bekir ayıkıp ne yazdın oku bakalım diye adına yazılanı okutur sonra peki öyle olsun diye onu kabul eder. Konu için bakınız: A. Gölpınarlı'nın İslam Tarihi sayfa 308. </p> <p> <a name="_ftn4" href="#_ftnref4" title="_ftn4">[4]</a> Muhabbet ehlinin bildiği gibi tarih içinde Işık taifesi, Kızılbaş, Alevi, Bektaşi diye adlandırılan kültürel inançta olanlar, kişinin ruhunun ölmezliğine, ruhun göç etmesine, başka bir söylemle kalıp değiştirdiğine inanırlar. Ancak tenle ruh ayrı olduğu için teninde öldüğünü kabul ederler diye düşünüyorum. Yunus "Ölürse tenler ölür canlar ölesi değil", Veysel "Can kafeste durmaz uçar" derken bunu anlatmışlardır bence. Bu yazıda ölüm sözcüğünü tenden canın uçması, kalıp değiştirmesi, tenin ölmesi anlamında kullanacağım, söylemde bir kusurum olursa buna yorula. </p> <p> <a name="_ftn5" href="#_ftnref5" title="_ftn5">[5]</a> R. Yürükoğlu. Okunacak En Büyük Kitap İNSANDIR. Sayfa: 38. </p> <p> <a name="_ftn6" href="#_ftnref6" title="_ftn6">[6]</a> Abdülbakıy Gölpınarlı. Tarih Boyunca İslâm Mezhepleri ve Şiilik. Sayfa 53. </p> <p> <a name="_ftn7" href="#_ftnref7" title="_ftn7">[7]</a> Ömer'in o anki halini, durumunu göz önüne getirilip anlaşılması için şu iki alıntıyı da aktarayım: "Fakat Ömer hala bağırıp çağırmada, tehditler savurmadaydı. Abbâs, <Resulullah da> dedi, <obir insanlar gibidir; oda âfetlere uğrar, olaylara mâruz olur. Resullah dünyadan gitmiştir; nekadar mümkünse o kadar çabuk toprağa verin onu; ...> Ömer hazretleri, bütün bunlara rağmen Resulullah'ın (S.M) ölmediğini o kadar şiddetle ve o kadar fazla söyledi ki dudaklarını köpük sardı." Abdulbakıy Gölpınarlı. Tarih boyunca İslâm mezhepleri ve Şiilik sayfa.54 </p> <p> <a name="_ftn8" href="#_ftnref8" title="_ftn8">[8]</a> Hatırlatmak isterim ki Muhammed'in defnedildiği bu oda sevgili eşleri Âişe odasıdır. Buraya (Muhammed'in yanına) başka birinin defnedilebilmesi için, Âişe'den izin alınmak zorunda kalınmıştır, bundan kaynaklanan sorunlar olmuştur. </p> <p> <a name="_ftn9" href="#_ftnref9" title="_ftn9">[9]</a> Muhammet ruhunu teslim ettiğinde eşlerinden Ayşe'nin odasında bulunuyordu, cenaze -ölümünden üç gün sonra- geceleyin gizlice, bulunduğu bu odaya defnedilir. Daha sonra buraya, Ayşe'den izin alınarak ilk iki halifenin, Ebu Bekir ile Ömer'in cenazeleri de defnedildi. Konunun iyice anlaşılması için şu ayrıntıyı da aktaralım: Muhammed'in torunu, o diyarların deyişiyle söylersek Hasan İbn Ali hastalandığında dedesini yanına gömülmek istediğini söyler (vasiyet eder), ancak cenazeyi buraya gömmek için yürüyüşe geçen halk durdurulur, bu gerçekleşirse iç savaş çıkacağı tehdidi savrulur, kargaşa çıkar, sonra Muhammed'in torunu dedesinin yanına değil de Baki mezarlığına defnedilir. Ev sahibesi, Ayşe'nin bu konuyla ilgili tavrı rivayetlere göre muhteliftir: Konuyu Nabia Abbott "ÂYŞE " adlı ünlü kitabında şöyle anlatıyor: "Peygamber, Ayşe'nin dairesinde gömülü olduğundan, Hasan'ın isteğinin yerine getirilmesi için Ayşe'nin razılığı gerekmekteydi. Hasan'ın kardeşi Hüseyin'in bu izni aldığı söylenir..." ancak yazar o anki atmosferi anlattıktan sonra anlatımına şöyle devam eder: "Aslında Ayşe'nin böyle bir defin için gerçekten izin verip vermediğini tespit etmek oldukça zordur. Bu öykünün başka bir anlatımında ...Ayşe, gri bir katırın üstünde protesto edilen cenazeyi karşılamaya çıktı: "Burası benim evim, kimseye (gömülmesi için) içeri girmesi için izin vermiyorum" diyerek Hasanın vasiyetinin gerçekleşmesini engelledi. Bakınız: Nabia ABBOTT. AYŞE. Sayfa: 187-188. Yurt yay. Merak edecek olanlar için burada şunu da aktaralım. Çok mutsuz bir ruh hali içine, son günlerini yaşayan Ayşe kendisinin "Muhammed'in yanına gömülmesini açıkça yasaklar" Baki mezarlığında kız kardeşinin yanına gömülmek ister. Ayşe "Hiç doğmamış olmayı dileyerek", "Allah beni keşke hiç yaratmasaydı" diyerek dünyadan göçer. Bakınız adı gecen eser: Sayfa 201-202 </p> <p> <a name="_ftn10" href="#_ftnref10" title="_ftn10">[10]</a> Maxime Rodinson. Muhammet. Sayfa: 275. Özne yayınları. Çev: Atilla Tokatlı. </p> <p> <a name="_ftn11" href="#_ftnref11" title="_ftn11">[11]</a> Fatima'nın bu hastalıktan kurtulamayıp babasından 93 gün sonra öldüğü söylenir. </p> <p> <a name="_ftn12" href="#_ftnref12" title="_ftn12">[12]</a> Bu konu için Abdulbakıy Gölpınarlının "Tarik Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiilik" kitabının 25,26, 79 sayfalarına bakıla bilinir. Şöyle diyor: "Hz. Peygamber'in (S.M) ebediyete göçmelerinden sonra ümmetin din ve dünya işlerini ühtelerine alanlar, bir çok hususlarda Kur'ân- Mecîd-i, Hz. Resûl-i Ekrem'in (S.M) hadisleri açıkladığı hâlde hadislerin yazılmasını şiddetle yasakladılar; birinci Halife, beş yüz Hadis topladığı hâlde sonra onları getirtip yakmıştı. İkinci Halife, kimde hadis varsa onları yok etmesini bütün şehirlere, şehirlerin halkına bir yazıyla bildirmişti (....). Bu yasak, Emevilerden Abdülâziz oğlu Ömer'in zamanına dek (99-102 Hiçri, 717-720 Miladi) sürdu. Sayfa 25. Muhammed miladi 632 yılında öldüğüne göre hadis yasağının da miladi 717-720 yılına kadar sürdüğüne göre bundan sonra toplanan hadislerin durumunu siz düşünün. Okur yazarlığın çok az olduğu bu toplumda, hadisler dillerde söylenenlerden toplanmıştır. Hadis Tarihi adlı kitabında Prof.Dr. Talât Koçyiğit: ... yazı bilenlerin sayısı da son derece azdı. ... El-Belâzuri, İslamiyet girdiği zaman, Kureyşlilerden on yedi kişinin yazı bildiğini söyler ve bunların isimlerini verir:..." demektedir. Sayfa 29. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. </p> <p> <a name="_ftn13" href="#_ftnref13" title="_ftn13">[13]</a> Abdülbakıy Gölpınarlı, Hadislerin yasaklanmasına gösterilen nedenle ilgili şu ihtirazını belirtiyor: "Kur'an-ı Mecîd, hz. Peygamber'in (S.M) vefatlarından sonra Hz. Emîr'ül - Mümin Alî (A.M) tarafından toplanmış, yazılmıştı. Ayrıca birinci Halîfe zamanında da sahâbeden bir hey'et Kur'an- Mecîd'i yazmışlardı; tertibiyse bizzat Hz. Peygamber (S.M) tarafından yapılmıştı. Bu bakımdan bu hadis yasağının, hadislerin Kur'ân'a karışması ihtimâli düşünülerek alınmış bir tedbir mâhiyetinde olduğu, doğru olmasa gerekir". Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiilik. Sayfa. 26. A. Gölpınarlının bu değerli tespitinin, Osman'ın Halifeliği zamanında Kur'an yeniden yazılınca İmam Alinin hazırladığı Kur'an'ın da imha edildiğinin bilinmesini not edelim. Bilginin zararı olmaz. </p> <p> <a name="_ftn14" href="#_ftnref14" title="_ftn14">[14]</a> Abdulbakıy Gölpınarlı. Tarih Boyunca İslâm Mezhepleri ve Şiilik. sayfa 55. </p>
Girdi biçimi
Filtered HTML
Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.
Full HTML
Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.
Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi
Attached Images
Existing Image:
None
"Over troubled water..." (Açılış)
"Sussss.."
"Unut"
090908-Güler Zere-vm.widec.jpg
0je.png
1.jpg
1.jpg
1.jpg
105-141.jpg
11 Eylül vePolitik İslamÜzerine Kapak
1234r.jpeg
15- 16 Haziran.jpg
155.JPG
16.jpg
166137_1_Gorzfrei.jpg
1960-che-1.jpg
19ocak2010s.jpg
1mayis77_(1).jpg
200-386.jpg
2000degundem-kapak200.jpg
2009-12-04---Kapak---Sosyal.jpg
2010-09-12 - Kapak- 12 eylul uzerine yazilar v2.jpg
21 İtfaye.jpg
250-369.jpg
250-392.jpg
26.JPG
2_temmuz_2009_istanbul.jpg
4- ikinci kapıdan mezarlığa giriş yapılıyor.JPG
400px-Krähe_65(loz).JPG
41e591d8-yilmaz-guney.jpg
490-250.jpg
6-7 eylül.jpg
6-7_eylul_1955.jpg
6-7_eylul_55_tank.jpg
800px-Ziggurat_of_ur.jpg
Abdullah Öcalan - Kapitalist Modernite ve Demokratikleşme - Kapak
abidin'in...jpg
abidin-dino.jpg
abidin-he...jpg
abidinözp...jpg
abidinözp...jpg
acilim_aydinlar_yorum.jpg
afganistan_secimsandik_essek_asker.jpg
afis-kumkapi-14mart2010.jpg
afis_cozum.jpg
ahmedarif_nazimhikmet.jpg
ahmed_arif_1.jpg
Ahmet Türk.jpg
ahmetaltan_hasancemal.jpg
ahmetarif.jpg
ahmetturkemineayna.jpg
ahmet_turk_3_kongre.jpg
ahmet_turk_grup_toplantisi5.jpg
Akatça dilinde çivi yazısı ile yazılmış olan 282 maddelik Hammurabi Kanunları...
AKP ve güleni bitirme planı.jpg
Albayrak
albayrak1200.png
Aleviler-kapak400.jpg
Ali Yetkin
alidehri.jpg.jpg
alidehri.jpg.jpg
alter-eco-ekim2010.jpg
Amatör Kalem Vuruşları (1)
Amatör Kalem Vuruşları (2)
Amatör Kalem Vuruşları (3)
amedkadin_forumuleyla.jpg
ankkongre.jpg
anneannem.jpg
apo_aturk_talabani.jpg
ara-gazetesi-çžktž.jpg
arac_er_asker.jpg
aram_tigran_cumbus.jpg
Arif Damar.jpg
arif+damar.jpg
Asiti-Baris.jpg
asiye-turhalli.jpg
asker_yuruyus_jandarma.jpg
avni-ozgurel-01.jpg
AVrupa Birliği Üzerine Yazılar - Demir Küçükaydın - Derleme - Kapak
Avrupa Merkezcilik Üzerine Yazılar
avrupabarisgrubu_basin.jpg
aydinlar_liberal.jpg
aydin_erdem.jpg
Aydın Dinçoğul
Ayhan Bilgen.jpg
ayhanbilgen_barismeclisi.jpg
ayna_turk_1eylul.jpg
Ayrılık-kuytu
Az Kaldı! - Türkiye'nin Linç Yapılmış ya da Linç'e Kalkışılmaş İdari Bölgeler Haritası
azizvatanresmi.jpg
azizvatanresmi.jpg
Azınlıklar Konusundu Yazılar
Aşiti - Barış
Çatı Ankara.jpg
Çatı Partisi Tartışmaları.jpg
Çtı Partisi Girişimi.jpg
Ömrümüzün taş çicekleri resim sergisi.jpg
Özgür Basın Susturulamaz.jpg
Özgür Gündem'e Yazılar (1992-92) Kapak
Özgürlük(Korkoro).jpg
Üçüncü Köxüz Sitesi
özgürlük ne zaman anne.jpg
Banksy!.jpg
Bansky'den
baris guvercini.jpg
barisgrubu_karsilama_ani.jpg
barisgrubu_otobus2.jpg
baris_kizi.jpg
Barış Gurubu.jpg
Barış İçin Vicdani Red Platformu.jpg
Barışın Tarihi.jpeg
basbug_dursuncicek.jpg
Bayram Balcı-Livan.jpg
bayramlar-kapak200.jpg
başkan ve hatice ana.JPG
büyük ortadoğu projesi ve sosyalist strateji
BDP'ye operasyon.jpg
bdp_logo.jpg
Belalı sularda: Ship to Gaza, sizi gözüm gibi sakınırım.
Berivan.jpg
Beşikçi Eleştirisi - Kitap Kapağı
Bill Of Rights
Bir Özgürlük Tutsağı Manuşyan.jpg
Bir Devrimcinin Teorik ve Politik Otobiyografisi
Bir yaşam.jpg
Birinci Dünya Barış Günü.jpg
Birlik mi Rekompozisyon mu Kapak
birlik-mi-kapak-on-yuz.jpg
Bizim Köy
bop-on-kapak.jpg
Buzu Kıran Yolu Açan
bıji kürd u kurdistan
canli_bomba_pelsin.jpg
canyucel.jpg
catipartisiilktoplantisi.jpg
catipartisiilktoplantisi.jpg
cati_partisi.jpg
cati_partisi.jpg
cati_partisi.jpg
cati_partisi_girisimi.jpg
Celali Söylenceler Kapak
Celali Soylenceler Kapak.jpg
Celali Soylenceler Kapakv2.jpg
Celali-Soylenceler-Kapak400.jpg
Celali-Soylenceler-Kapak400.jpg
cerkesler_kitap.jpg
Ceylan'dan Bize Kalan: Şahmeran
CHP-logo.jpg
chp_meclis_pankart2.jpg
Cingeneler.jpg
cizre-bohtan-beyi-bedirhan-direnis-ve-isyan-yillari-onkapak.jpg
Cumhuriyet_LR.jpg
Dağların ezgileri.jpg
Dönüşü olmayan yol.jpg
Dün Halep'çe, Bugün Kelepçe
Dünyanın Halleri Üzerine Denemeler
Demokratik Cumhuriyet.jpg
demokratik_acilim_kapatma.jpg
Denemeler
denemeler-kapak.jpg
denizesaldiri.jpg
denizesaldiri.jpg
Derleme 2009 - Murat Çakır
Dersim+ Barajlar.jpg
Dersim- Sabiha Gökçen.jpg
dersim-zorunlu iskan1.jpg
dersim-zorunlu iskan1.jpg
dersimkatliami1.jpg
devletulus.jpg
devletulus.jpg
Die Linke: Bir Başarı Hikayesi mi? kapak
Dikilmesi mümkün "İzmirli ırkçılar" heykel tasarımı
dilacarKucuk.JPG
dilekkurban.jpg
Dilsiz dengbej.jpg
dink_goktas_kitap.jpg
Dipnot Dergisi Üçüncü Sayı Kapak
Dipnot.jpg
Dipnot.png
disk_suleyman_celebi.jpg
Diyarbakır -TÜYAP.jpg
diyar_demokrasi_platformu1.jpg
Djembe
DK_MME_KapakKucuk.jpg
DK_MME_KapakKucuk_0_0.jpg
dogan-akhanli.jpg
Doğan Akhanlı
DSC04737.JPG
DSC04737.JPG
dtp_eylemi.jpg
dtp_logo.jpg
dtp_operasyon_tepki1.jpg
ecevit_baykal_ataturk.jpg
ecevit_baykal_ataturk.jpg
edip_cansever.jpg
ejder-kapani-46.jpg
ekinbelleten-1991.jpg
emmeline-pankhurst1.jpg
emper ve ırak umut.jpg
emperyalizm ve dünyanın katli
emperyalizm ve dünyanın katli(ırak)(yağlıboya resim)
emperyalizm ve umut(yağlıboya resim)
erdogan_akhanli_yazar.jpg
ergani.jpg
ermenhaf.jpg
Ermeni Sorunu Üzerine Yazılar - Kapak
Ermeni Soykırımı ve Toplumsal sorumluluk - Broşür Kapağı
Ermeni-Soykirimi-Koln.jpg
ermeniler_goc_tren.jpg
ermeniler_goc_tren.jpg
ermeniler_soykirim_ciftciyan.jpg
ermeni_saykirim1.jpg
ermeni_tehcir.jpg
ermeni_tehciri_tren.jpg
ermeni_tehcir_TE.jpg
ernesto_che_guevara_x1.jpg
etha-20100708-envali-metruke-00_ext.jpg
Evrim ALATAŞ..jpg
evrim_alatas.jpg
evrim_alatas_amed.jpg
Eyüp Sultan Konuşması
Ezidilik.jpg
Ezidilik.jpg
Ezilenlerin Pedagojisi.jpg
fahri petek.jpg
fahri-pet...jpg
Ferhat Tunç-söyleşi.jpg
Ferit öngören.jpg
fft23mm135497.jpg
fileme.jpg
filizkocali_gunluk.jpg
friedrich-nietzsche-paul-ree-lou-andreas-salome.jpg
Gayda-Istanbul-Gayda-Istanbul-CD__20246271_0.jpg
GÖÇMENLER.jpg
gösteri.jpg
gözler bakışlar
Gözler ve Bakislar(yağlıboya resim)
güler zere.jpg
Günay- Gerilla.jpg
Günay-Murat Karayılan.jpg
Günümüz anti-demokrat kemalist evlerini bu kadar farklı ve bu kadar baştan çıkarıcı yapan nedir?
Günlük Gazetesi Çok Dilli Manşet
Geçiş Programı Üzerine Kapak
Gece Kelebeği.jpg
gecmisle_hesaplasma_kitap.jpg
gencaygursoy_husnuondul.jpg
gencdal_ceber_kursun.jpg
gerilla_bahar.jpg
gerilla_cozum_avrupa.jpg
gerilla_durbun.jpg
GetAttachment.aspx.jpg
GetAttachment.aspx.jpg
GetAttachment.aspx.jpg
Globalızatıon
grupyorum.jpg
guler-zere.jpg
GulerZere-hstn20090708-51.jpg
guler_zere_afis.jpg
gunluk_22agustos.jpg
gunluk_24_04_2010_s.jpg
gunluk_kapatma_kocali.jpg
gunluk_logo.jpg
gzerehapis.jpg
Hafız Esad.jpg
Haiti.jpg
Hakan Akçura-söyleşi.jpg
hakantahmaz_ayseltugluk.jpg
hakkari_cumhuriyet_yuruyusu.jpg
Halil Savda
Halil Uysal.jpg
Halil Uysal.jpg
haliluysaldag_1_.jpg
haliluysaldag_1_.jpg
Hasan_Cami_-_Fas.jpg
hasan_cemal_apemusa.jpg
hasan_cemal_ismetb.jpg
Hatalı Mantık
Hayat Atölyesi.jpg
Hüseyin Çelebi.jpg
Hüznün Akordu
hdinkcadde.jpg
Her dağın gölgesi Deniz'e düşer.jpg
Hevjin.jpg
hewler_gazeteci_osman.jpg
hicri_arapfoto.jpg
Hikmet Kıvılcımlı Elazığ Cezaevinde Mahalli Kürt Kıyafetiyle
Homofobi.jpg
honduras.jpg
Hrant için.jpg
Hrant ve 1915.jpg
Hrant- Doğum günü.jpg
ibadet_inanc.jpg
idamlar-iran.jpg
ihd_tihv_fincanci_turkdogan.jpg
ihsanfetahiyan_iran_idam.jpg
ihsanfetahiyan_pjak_iran.jpg
ilan.jpg
ilkmeclis_anayasa.jpg
ilmanifesto_manset.jpg
images.jpg
imrali_salon.jpg
ingmar_bergman_yonetmen_s.jpg
islam ve sol.jpg
istanbul_baris_mitingi_kitl.jpg
işçiler ve önderleri-1(yağlıboya resim)
işçiler ve önderleri-2(yağlıboya resim)
işçiler ve önderleri-2.jpg
işçiler ve önderleri.jpg
Jamanak.jpg
James_Joyce.jpg
James_Joyce.jpg
Jan Valtin.JPG
Jan Valtin.thumbnail.JPG
Jî bo Hefîz Ebdûlrıhman û rojmanegeriya cîhané/ Hefiz Abdulrahman ve Dünya basın emekçileri için
jitem_belge_jandama.jpg
Jı bo bıdarvekırına xortên Kurd...( İdam edilen Kürt gençleri için...)
Jın,Jiyan,Azadi/ Nisa,Heyat,Hürriyet/ Kadın,Yaşam,Özgürlük
Kadri Gökdere
Kadın Soruşturması.jpg
Kadın Soruşturması.jpg
kadına bakış
Kadına Bakış(yağlıboya resim)
Kapak - Emvali Metruke
Kapak---Ocalana-Mektuplar.jpg
kapak-onyiloncesi400.jpg
kapak.jpg
kapak.jpg
kapak300.thumbnail.jpg
kapaksanat.jpg
kapak_0.jpg
karayilanbasin5.jpg
karayilan_filizkocali.jpg
kardelen.jpg
kardesist.jpg
Kasabalılar-Kapak
katliam_halepce.jpg
kawa-nemir.jpg
kayit-olunmamis-soykirimistanbul-eylul-1955-vasilis-kiratzopulos.jpg
Kaypakkayakapak
Kayıt dışı bir isyan.jpg
kazimkoyuncu.jpg
Küçük İskender.jpg
Kültür Üzerine Yaazılar - Kapak
Küreci Anması Afiş
kürt'lük
KCK-Karayılan
Kelepce.jpg
kelepce1.jpg
KemalistEvler.jpg
Kemalizm Stalinizm ve Türk Solu - Kapak
Kemalizm Stalinizm ve Türk Solu - Kapak
Kemalizm ve Askeri Bürokratik Oligarşi Üzerine Yazılar Kapak
keyman_gulec.jpg
kilaman.jpg
kilisecami.jpg
komplokapakkucuk.jpg
koxuz-duz-golgeli.gif
kresim.jpg
kultur-kapak.jpg
Kurban.jpg
kurdocul1.jpg
Kurt-Hareketi-kapak200.jpg
kurttvleri_medtv.jpg
Kıvılcım Gazetesinde Yayınlanmış Yazılar
Kıvılcımlı Üzerine YŞazılar Kitabı Kapağı
Kıvılcımlı Sempozyumunda Servet Ziya Çoraklı Bildiri Sunarken
Kızıl Afiş
La prison.jpeg
latchodromez01.jpg
Latin Amerikanın Kesik Damarları.jpg
Lawij / Hida/ Ağıt
Lawij.JPG
Lenin
levi_straus.jpg
Levon Ekmekciyan
lewis_hine_phot_nyc_empire.jpg
liberation_tigers_of_tamil_eelam.gif
logo.gif
logo.png
louise-michel.jpg
Ltte_emblem.jpg
luqman_ahmed_.jpg
LWtc0504.jpg
maden-iscileri-destek.jpg
maden_iscileri_yeralti.jpg
Madimak.jpg
Madteos Sarkisyan.jpg
Mahmut Baksi.jpg
Manifesto_benedict_xvi.png
Manukyan
manusyan kitap.jpg
manusyan.jpg
manusyan_resim.jpg
Marksisit Demokrasi Teorisine Katkı
Marksizm 2010 Afis
Marksizmde Yapı ve Özne Sorunu - Kapak
Marksizmin Marksist Eleştirisi Kapağı Küçük
Marksizmin Marksist Eleştirisi İkinci Basık - Kapak
Marksizmin ve Sosyalizmin Sorunları Üzerine Yazılar - Kapak
Mascha kaleko.jpg
Matruşka'larda Tarih Bulmak..
mayin.jpg
mayin.jpg
mayžs68-a...jpg
Medya.jpg
Mehmet Güler-KCK.jpg
mehmet_uzun.jpg
mehmet_uzun.jpg
Mem û Zîn
Metin Küreci anması
metin2.jpg
metinyegin_01.jpg
Mevsimlik işçiler.jpg
michel_foucault.jpg
mindit.png
MSF+Logo.jpg
msf.jpg
msflogo.jpg
muma.jpg
Mumia Ebu Cemal
musa_anter.jpg
Musa_anter_.jpg
muzsesleri.jpg
muzsesleri.jpg
Necdet Adalı.jpg
Newroz
Newroz.jpg
Newroz.jpg
Newroz.jpg
newroz_250x0.jpg
news.gif
newspapers_medya.jpg
nisanyan1.jpg
nisanyanevi.jpg
nobel_liderler_s.jpg
Nure- Nora.jpg
olume-kil-payiermeni-soykirimindan-kurtulmus-birinin-anilari-hampartsum-citciyan.jpg
Omayra.jpg
Ongözlü Köprü.jpg
Onnik ve oğlu ara.jpg
op-denklem.jpg
Orhan Pamuk
Oscar Wilde.jpg
otekitarih-seyhsait1.jpg
Otobiyografi-Kapak.jpg
otobiyografik-yazilar-kapak.jpg
ozevin_ozdemirler.jpg
ozgurgundem_site_sansur.jpg
Paramaz Darağacında
Penguen'in yaptığı ve -ne yazık ki- asla yapmayacağı kapak
Penguen- Irkçı Kapak.jpg
pera_spor_klubu_taksim_standinda.jpg
Perperok.../ Kelebek...
Perperok.jpg
peternorman_atlet.jpg
picasso.jpg
picture-1
picture-10
picture-11
picture-12
picture-13
picture-14
picture-15
picture-16
picture-18
picture-19
picture-2
picture-20
picture-21
picture-22
picture-24
picture-25
picture-26
picture-27
picture-28
picture-29
picture-3
picture-30
picture-31
picture-32
picture-33
picture-4
picture-5
picture-6
picture-7
picture-8
picture-9
pinar.png
PKK.jpg
Porén te/ Saçların
Poren te- Saçların.jpg
Q04.jpg
qijikares2ğğ.jpg
Qijıka Reş.jpg
qırıka reş.JPG
reklamin_dili_b.jpg
Rekompozisyonkk.jpg
Rekompozisyonkk.jpg
resim.jpg
Resim2.png
Roj TV.jpg
Roj Tv.png
roni.jpg
Rosa - Özgürlüğün Bedeli
Rosa Luxemburg, Özgürlüğün Bedeli
Rosa Luxemburg.jpg
Sacayak dergisi Sayı 8
Sacayak dergisinin 11. sayısı
Sacayak, Sayı 3
Sacayak, Sayı 4
Sacayak, Sayı 6
sacayak2.jpg
Sacayak_Sayi10_Sayfa 1_5cm.jpg
Sacayak_Sayi12_Kapak.jpg
Sacayak_Sayi_05_Kapak.jpg
Sacayak_Sayi_09_Kapak.jpg
Saidi Kurdi-Son Derviş.jpg
saitfaik.jpg
sakine ana.jpg
salihzezgin.jpg
Sarkis Çerkezyan.jpg
Sarkis H-1.JPG
Sarkis ve Doğan
sarkis.jpg
Sarmaşık.jpg
sartre.jpg
savunma_kapitalistuygarlik.jpg
Sayı 54
sazai sarıoğlu.jpg
Sazak'ın Dikenleri
süryaniler.jpg
senci.jpg
senci.jpg
Serhedo ve Gerilla
serif_gencdal_kandil_s.jpg
serturkm.jpg
sevahir_bayindir_yarali.jpg
Sevan nişanyan.jpg
seyit rıza.jpg
Sezen Aksu-Kürt Açılımı.jpg
Shantel.jpg
Ship to Gaza: I have eyes only for you!
sol_cati_partisi2.jpg
Sor (kırmızı)
sorayayi_taslamak.jpg
Sosa.jpg
Sosyalizm Nedir? Kitap kapağı
stalin.jpg
Surp Giragos Ermeni Kilisesi.jpg
SURP%2~1.JPG
suryaniler_toplumu.jpg
sylvia-plath.jpg
Sırrı Süreyya Önder.jpg
taraf-gazetesi.jpg
tas-atan-cocuk.jpg
Taş Atan Çocuklar
Taşhoran Kilisesi.jpg
Türk Solu'nun İzinden Gittiği Gelenek: Naziler
Türkiye: 98 - Almanya: 0
tbmklein2.jpg
Tehcir.jpg
tersinden kemalizm.jpg
Teslim Ol!
thumb4073.jpg
Tigran Zaven photo.jpg
Tigran Zaven photo.jpg
Tigran Zaven, Digran Zaven
Toplum ve Kuram.jpg
Toplum_ve_Kuram.jpg
toprak_empati.jpg
Troçki.jpg
tuncboyaciyan.jpg
Turkey-ruins-FE05-wide-horizontal.jpg
Uçurtma Gerilla.jpg
ucuncu-koxuz1024.jpg
ugurkaymaz_cocuk.jpg
uludere-8mart.jpg
Unbenannt-2.jpg
van_mazot_iskence.jpg
Varlik Vergisi Kitap Kapagi
varlikver400.jpg
Vedat Kurşun.jpg
vedatturkali.jpg
vedat_kursun_azadiya_welat.jpg
Veysi sarısözen.jpg
Walter Benjamin.jpg
wwwresimmaxnet-top-oynayan-horozlar.jpg
x-golgeli
Xmas beginning and traditions
Yabancı
Yanılsama(yağlıboya resim)
Yargıtay neden mi Pınar'a düşman?
Yargıtay Neden mi Pınar'a Düşman?
yasamagaci136.jpg
yasamagaci136.jpg
yasarjem1.jpg
yasarkemal.jpg
yazar_migirdic.jpg
Yaşam Ağacı Derneğinin Afişi
Yeni Kıbrıs Partisi.jpg
yilmaz-guney-.jpg
yilmaz-guney.jpg
yukselgenc_nukhetsirman.jpg
yusuf.jpg
zarakolu_onderoglu.jpg
Zeki_Okten_by_ozgurcanakbas.jpg
Zeyneb_Celaliyan.jpg
Zeyneb_Celaliyan.jpg
Zeynel Ergin.jpg
zeynep_celaliyan2.jpg
zeynep_celaliyan2.jpg
Ziya gökalp lisesi.jpg
Şerzan Kurt.jpg
Şivanê_Kurmanca_kapak_as.jpg
İçerden.jpg
İdam Edilen Ermeni Sosyalistler
İHD ve TİHİV.jpg
İHD.jpg
İkince Köxüz sitesinin görünüşü
İkinci Köxüz Sitesi
İlk Köxüz sitesinin görünüşü
İslamda Kayıp Gerçek - Kapak
İttihat et.jpg
Choose an image already existing on the server if you do not upload a new one.
-or-
Upload Image:
Image title:
The title the image will be shown with.
Related Links
Links are stored as part of the
links management feature
. Monitoring and dead link detection are centrally managed from there.
To add more links, just click "Preview" to add another blank row. To remove a link from this article, just blank out its URL field or check the Delete box.
If you blank out the title but leave the URL, then the system will suggest a title for you. The Weight allows you to determine the order in which links are displayed; lower numbers float to the top.
URL
Başlık
Ağırlık
Sil
-5
-4
-3
-2
-1
0
1
2
3
4
5
-5
-4
-3
-2
-1
0
1
2
3
4
5
Günlük iletisi:
Diğer yazarların sizin düşüncelerinizi anlaması için burada yaptığınız eklemelerden veya değişikliklerden bahsedin.
Yazarlık seçenekleri
Yazan:
Misafir
için boş bırakın.
Yazıldığı tarih:
Biçimi:
2008-03-03 20:41:50 +0000
. Zaman olarak gönderme zamanını kullanmak için boş bırakın.
Yayınlama seçenekleri
Yayında
Ana sayfaya yükselt
Listelerin üzerinde kalıcı
Yeni sürüm yarat